Gebruik en behandeling van HMPE-touw
Een praktische handleiding voor het kiezen, behandelen en gebruiken van Dyneema®- en HMPE-touw: veiligheidsfactoren, schijven en buigen, gesplitste ogen, schuren en temperatuur.

HMPE-touw van Dyneema® is sterk, licht en duurzaam, maar alleen als het goed gekozen, behandeld en gebruikt wordt. Deze handleiding behandelt de punten die in de dagelijkse praktijk het meest uitmaken.
1. Kies het juiste touw voor het werk
Bepaal vóór de keuze waar het touw tegen moet kunnen: de werklast en veiligheidsfactor, vermoeiing door trekbelasting, buigvermoeiing, slijtage, blootstelling aan UV en het soort eindverbindingen. Wij helpen graag bij het bepalen van de juiste specificatie, of gebruik onze touwcalculator.
2. Behandeling en onderhoud
Vermijd alles wat de vezel beschadigt: ruwe oppervlakken, scherpe randen en vuil, warmte van laswerk of branders, chemicaliën en onnodig lange blootstelling aan direct zonlicht. Verwijder verpakking zonder in het touw te snijden. Til haspels van meer dan 30 kg met een geschikte hijsvoorziening en rol een volle haspel nooit over de vloer.
3. Afrollen van rol en haspel
- Van een rol: begin met het binnenste eind, zodat het touw linksom afloopt. Loopt het rechtsom af, dan ontstaan kinken: leg het stuk terug, draai de rol om en trek opnieuw vanuit het midden. Een draaitafel is nog beter.
- Van een haspel: steek een pijp door het midden, zodat de haspel vrij kan draaien. Haal nooit touw van een haspel die plat ligt.
- Voorkom twist: de kruispunten in de vlechting of een merkdraad laten zien of het touw getwist is.
4. Veiligheidsfactoren
Is er geen werklast opgegeven, gebruik dan veiligheidsfactoren zoals bij staaldraad. Gangbare waarden:
| Toepassing | Veiligheidsfactor |
|---|---|
| Hijsen (algemeen, EU) | 5–7 |
| Afmeren | 3–4 |
| Havensleepwerk | 2,5–3 |
| Noodsleep | 2 |
| Koppelsystemen | 1,5 |
Volg altijd de regels en klasse-eisen die voor uw schip of werk gelden.
5. Schijven en buigen
Voor touw dat over schijven loopt, moet de schijfdiameter meer dan 10 keer de touwdiameter zijn (D/d > 10). De groef moet U-vormig zijn en 10–15% wijder dan het touw, met gladde, schone oppervlakken; gebruik geen V-groeven voor staaldraad. De schijf moet vrij kunnen draaien. Met deze maatregelen is de levensduur bij normale werklasten vergelijkbaar met die van staaldraad.
Een touw buigen over een vaste pen of bolder verlaagt de breuksterkte. Een goede schatting van het resterende rendement is E ≈ 1 − 0,5 / √(D/d). HMPE-touw van Dyneema® presteert meestal gelijk of beter.
| D/d (pen ÷ touw) | Rendement circa |
|---|---|
| 2 | 65% |
| 4 | 75% |
| 6 | 80% |
| 10 | 84% |
Ga nooit onder D/d = 2: de pen kan dan verbuigen of breken, of door het touw snijden.
6. Geen knopen
Maak geen ogen of verkortingen met knopen. Een knoop kan de sterkte van een touw met 40–80% verlagen, afhankelijk van touw en knoop. Gebruik een gesplitst oog, of laat ons het touw op lengte splitsen.
7. Schuren
HMPE, met of zonder beschermmantel, is niet gemaakt voor zwaar schuren. Gebruik gladde, schone verhaalkluizen en bolders. Wordt het oppervlak of de mantel pluizig, grijp dan direct in: anders breken vezels, komen de binnenste strengen bloot en gaat de slijtage sneller. Inspecteer regelmatig.
8. Temperatuur
Dyneema® smelt bij ongeveer 150 °C, en bij langdurige blootstelling gaan de eigenschappen al boven ongeveer 80 °C achteruit. Houd HMPE uit de buurt van open vuur, uitlaten, laswerk en hete oppervlakken, en sla het niet op bij ketels, kachels of schotten en dekken die warm worden.
9. Levensduur en logboek
De levensduur hangt af van constructie, omgeving en toepassing. Houd per touw een logboek bij van het gebruik en plan de inspecties daarop. Zie onze inspectie- en afkeurcriteria.